يهود مدينه و ياران عرب ايشان را از سر راه خود بردارد . بسيارى از اعراب جزيره به سوى دين تازه روى آوردند ، روحيهء مسلمانان بالا رفت و به پيروزى نهائى بر همهء دشمنان و مخالفان خود در سرتاسر شبه‌جزيره يقين كردند . در طى سالهائى كه از بعثت آن حضرت گذشته بود با وجود رنجهائى كه از مشركان و يهود و منافقان مىديد احكامى را كه از وحى دريافت مىنمود به مردم مىرساند . احكامى كه پيوند انسان را با پروردگارش ، با جامعه خانواده و نيز معاملاتش سامان مىداد . احكامى كه همهء گوشه‌هاى زندگى را در بر مىگرفت . از ميان دستورات ، مواردى به حج و مسجد الحرام كه خداوند آن را براى مردم پناهگاه و جاى امنيت قرار داده بود ارتباط داشت . ( 1 ) مسلمانان در طى اين مدت در اشتياق حج و ديدار كعبه مىسوختند . از نخستين سالى كه پيامبر و همراهانش ناخواسته مكه را ترك كرده بودند ، كعبه قبلهء ايشان گشته بود . ولى قريش بنا نداشت به ايشان اجازهء چنين ديدارى را بدهد و يا در كارى از اين گونه بر مسلمانان آسان بگيرد . در اين حالت ناگاه پيامبر ( ص ) تصميم خود را بر تجديد عهد با زيارت خانهء خدا و انجام برخى از اعمال مربوط در دههء نخستين ماه ذىقعده به آنان خبر داد . خبر اين سفر سريعتر از برق در همهء نقاط مدينه پيچيد . پيامبر ( ص ) اعلان نمود تا هنگامى كه راهى براى اين كار بيابد در انديشهء جنگ با قريش و به كار بردن نيرو نيست . وى همهء مسلمانان را در مدينه و بيرون آن به اين سفر فراخواند . به قبايل غير مسلمان نيز پيك فرستاد و از ايشان دعوت كرد كه همراه او ، صلح‌جويانه و بىگرايش به جنگ به سوى خانهء خدا بروند . وى به شدت تلاش نمود كه با بيشترين شمار از مسلمانان و غير مسلمانان وارد مكه گردد تا قريش و ديگران بدانند او كه در ماه حرام حركت نموده در پى پيكار و جنگ نيست ، بلكه تنها براى انجام امرى كه اسلام آن را واجب نموده حركت كرده است . همچنانكه دين عرب و اديان ديگر نيز از پيش آن را مقرر داشته‌اند . نشانهء اين حقيقت اين است كه گروه